Cruris fractuur (volwassenen)
Quick Look:
- Gouden standaard: Intramedullaire pen (ETN) voor vrijwel alle gedisloceerde fracturen.
- Cave: Compartimentsyndroom! Controleer altijd perifere pulsaties en neurologie.
- Spoed: Bij bedreigde circulatie direct reponeren door tractie en spalken.
- Belasten: Afhankelijk van fractuurtype (dwars = direct; schuin/spiraal = 6 wk onbelast).
Traumamechanisme
- Direct of indirect geweld (sport, verkeersongeval, val van hoogte).
- Vaak sprake van een rotatiecomponent.
- Let op bij open fracturen (indeling Gustilo-Anderson).
Anamnese & Lichamelijk Onderzoek
- Pijn, onvermogen tot belasten, zwelling en standsafwijking.
- Lichamelijk onderzoek: Inspectie weke delen (open fractuur?), palpatie pulsaties (a. dorsalis pedis/tibialis posterior) en neurologie.
Röntgen & Beeldvorming
- Standaard: X-onderbeen AP en lateraal (inclusief knie- en enkelgewricht).
- CT-scan: Vrijwel nooit geïndiceerd bij schachtfracturen; alleen bij verdenking op intra-articulaire uitbreiding.
-
Classificatie
- AO 42-A: Enkelvoudig.
- AO 42-B: Wigfractuur.
- AO 42-C: Comminutief (meervoudig).
- Acceptabele standen (conservatief): <10° antecurvatie, <5° recurvatie, <10° valgus, varus slechts enkele graden.
Beleid Conservatief
- Indicatie: Niet of minimaal gedisloceerde fracturen (intact periost) of patiënten met contra-indicatie voor OK.
- Therapie:
- 1 week mineraal bovenbeensgips.
- Daarna kunststof bovenbeensgips tot 4-6 weken.
- Vervolgd door een Sarmiento brace tot 12 weken post-trauma.
- Antistolling: Profylaxe zolang gips/brace aanwezig is of zolang patiënt niet volledig belast.
Beleid Operatief
- Indicatie: Alle gedisloceerde fracturen en open fracturen.
- Keuze: Intramedullaire pen (Expert Tibia Nail - ETN).
- Open fracturen: Graad 1/2 pen; Graad 3 pen of externe fixateur. Bij graad 3 laagdrempelig plastisch chirurg in consult voor weke delen bedekking.
- Compartimentsyndroom: Decompressie van 4 compartimenten (bij voorkeur via laterale incisie).
-
Complicaties / Red Flags
- Compartimentsyndroom (hoge urgentie!).
- Non-union / delayed union.
- Rotatie-afwijkingen.
- Infectie (vooral bij open fracturen of decompressie).
- Neurovasculair letsel (bijv. n. peroneus, a. poplitea).
Nazorg & Controles
- Nabehandeling:
- Dwarsfractuur: Belast mobiliseren op geleide van pijn (indien stabiele pen-fixatie).
- Schuine/Spiraalfractuur: 6 weken onbelast, daarna volledig belasten.
- Materiaal: Verwijderen bij klachten (bijv. irritatie grendelschroeven of kniepijn) na minimaal 1 jaar en volledige consolidatie.
- Antistolling: 6 weken profylaxe post-operatief.