Patellaluxatie

Quick Look:
  • Kenmerk: Patella luxeert vrijwel altijd naar lateraal. Vaak al spontaan gereponeerd bij presentatie.
  • Kliniek: Pijn en drukpijn met name aan de mediale zijde (ruptuur MPFL/retinaculum).
  • Beleid: Primair conservatief met repositie en tijdelijke immobilisatie (Q-brace).
  • Cave: Osteochondraal letsel (vrij lichaam in het gewricht) na repositie.
Traumamechanisme
  • Direct trauma op de knie of indirect trauma (torsie/sport).
  • Kan ook spontaan optreden bij patiënten met habituele instabiliteit.
Anamnese & Lichamelijk Onderzoek
  • 'De knie schoot uit de kom'.
  • Pijn, snelle zwelling (haemarthros) en onvermogen om de knie te belasten.
  • Bij lichamelijk onderzoek: drukpijn mediaal van de patella (bij het MPFL).
Röntgen & Beeldvorming
  • Op indicatie: X-knie AP en lateraal.
  • Axiale patella-opname (poort): Om een osteochondraal fragment (flake fracture) uit te sluiten na repositie.
Classificatie
  • Geen specifieke classificatie; onderscheid tussen primaire luxatie en recidiverende/habituele luxaties.
Beleid Conservatief
  • Repositie: Knie in strekstand brengen en lichte druk geven op de laterale zijde van de patella.
  • Immobilisatie: 1 week loopkoker of flexiebeperkende spalk (belast mobiliseren toegestaan).
  • Vervolg: Na 1 week aanmeten van een Q-brace (patella-stabiliserende brace).
  • Fysiotherapie: Focus op versterken van de m. quadriceps (met name de vastus medialis).
Beleid Operatief
  • Indicatie: Vrijwel nooit bij een eerste luxatie.
  • Recidief: Bij herhaaldelijke luxaties kan een stabiliserende operatie (bijv. MPFL-reconstructie) overwogen worden.
  • Vrij lichaam: Operatie is wel geïndiceerd als er een groot osteochondraal fragment in het gewricht ligt.
Complicaties / Red Flags
  • Recidiverende luxaties (chronische instabiliteit).
  • Osteochondraal letsel (beschadiging kraakbeen/bot).
  • Patellofemorale pijnklachten.
Nazorg & Controles
  • Belasten: Direct toegestaan in koker/brace.
  • Antistolling: Alleen indien de patiënt niet (volledig) belastbaar is.
  • Follow-up Tabel:
Moment Actie
1-2 weken Wissel gips naar Q-brace
6 weken Oefeninstructies, start FT, Q-brace op indicatie
3 mnd Functiecontrole
6 mnd Functiecontrole (op indicatie)