Patellafractuur
Quick Look:
- Gouden regel: Strekfunctie intact + geen dislocatie = conservatief. Geen strekfunctie of dislocatie = operatief.
- Diagnostiek: X-knie; let op het verschil met een patella bipartita (vaak boven-buitenkwadrant, gladde randen).
- Operatie: Meestal Zuggurtung (trekgording) om trek krachten om te zetten in druk krachten.
- Nabehandeling: Vroeg functioneel oefenen ('oefenstabiel'), maar 6 weken bescherming met brace/spalk.
Traumamechanisme
- Direct trauma (val op de knie).
- Indirect trauma: plotselinge krachtige contractie van de quadriceps (bijv. bij opvangen van een val).
- Hyperextensie letsel.
Anamnese & Lichamelijk Onderzoek
- Pijn en zwelling (haemarthros) over de voorzijde van de knie.
- Cruciaal: Test de actieve strekfunctie (gestrekt been heffen). Bij een 'extension lag' is de continuïteit van het strekapparaat onderbroken.
Röntgen & Beeldvorming
- Standaard: X-knie AP en lateraal.
- Cave Patella Bipartita: Een aangeboren variant waarbij de patella uit twee delen bestaat. Onderscheidend door gladde, sclerotische randen en vaak bilaterale aanwezigheid.
Classificatie
- Geen specifieke eponiemen; beschrijvend op basis van dislocatie en comminutie (dwars, verticaal, meerfragmentair).
Beleid Conservatief
- Indicatie: Niet-gedisloceerde fractuur met volledig intacte strekfunctie.
- Therapie: 6 weken loopkoker (gips) of achterspalk.
- Follow-up: Röntgencontrole na 1 en 2 weken om secundaire dislocatie uit te sluiten.
Beleid Operatief
- Indicatie: Elke gedisloceerde fractuur of opgeheven strekfunctie.
- Techniek (Standaard): Zuggurtungsosteosynthese (tension band wiring) met 2 K-draden en staaldraad.
- Techniek (Comminutief): Bij ernstige verbrijzeling: (partiële) patellectomie met herstel van het strekapparaat en ontlastende cerclage (McLoughlin).
Complicaties / Red Flags
- Patellofemorale artrose (pijn bij traplopen/hurken).
- Secundaire dislocatie of uitbreken materiaal.
- Non-union of mal-union.
- Infectie.
Nazorg & Controles
- Mobilisatie: Direct oefenstabiel (passief en geleid actief buigen). Belasten mag met een achterspalk/brace gedurende 6 weken.
- Antistolling: Alleen indicatie zolang de patiënt niet (volledig) belast.
- VOSM: Materiaal geeft vaak mechanische irritatie; verwijderen na 6-12 maanden bij volledige consolidatie.
- Follow-up Tabel:
| Moment | Conservatief | Operatief |
|---|---|---|
| 2 weken | HV + gipswissel + X-controle | HV + wondcontrole + (X-controle) |
| 6 weken | X-controle + Gips af | X-controle + Start belasten zonder brace |
| 3 mnd | Functiecontrole + X-controle | Functiecontrole + X-controle |
| 6 mnd | Op indicatie | Functiecontrole + Overweeg VOSM |
Patiënteninformatie (VFC)
Scan deze code voor de digitale folder of de Virtual Fracture Care app: